Vondst van de week, 14 juli

Printer-friendly versionSend to friend

Dag Vrienden van Sagalassos,

Graag bericht ik jullie voor het eerst over de restauratie en anastylose activiteiten die deze maand op de Bovenste Agora van Sagalassos van start zijn gegaan. Gelukkig is het weer veel beter geworden in vergelijking met juni, wanneer de ploeg redelijk vaak kou heeft geleden in de aanhoudende regen. Goed weer is echt wel nodig om met kranen en hijsstroppen aan de slag te gaan met de zware stenen van de vele monumenten op en rond dit marktplein.

Omdat alle anastylose werken zich dit jaar zullen afspelen op de Bovenste Agora hebben Ebru Torun en Semih Ercan besloten voortaan met één ploeg te werken. Niet alleen zal dit de efficiëntie verhogen in de tijdsbesteding van de kraan bijvoorbeeld, maar ook komt zo talent vrij om dringende conservatie problemen elders op de site aan te pakken. Eén van die dossiers zijn bepaalde van de gewelfde ruimtes onder de Romeinse Thermen, maar daar berichten we graag later over.

De Bovenste Agora was in de Oudheid het hart van Sagalassos. Dit grote plein heeft ook een speciale plek in het hart van Marc Waelkens, die vele jaren van zijn onderzoek hieraan gewijd heeft en er nu de publicatie van voorbereidt. De anastylose projecten van het grootse Antonijns Nymphaeum, geflankeerd door de beide torenhoge ere-zuilen, langs de noordkant van het plein, en de Boog van Claudius in de zuidwestelijke hoek werden in de afgelopen jaren netjes afgewerkt door Ebru en Semih. In de komende jaren wensen we niet alleen het archeologisch onderzoek maar ook de restauratie en anastylose werkzaamheden op en rond het plein tot een goed einde te brengen, met de bedoeling stap voor stap een multimedia bezoekersprogramma uit te werken, omdat dit plein unieke mogelijkheden biedt om het leven in een antieke stad terug te visualiseren. Ook daarom is het van belang met één ploeg te werken zodat de beste keuzes consequent kunnen worden uitgevoerd op alle plekken waar dat nodig is op de agora.

In 2014 pakken we de bijna identieke boog als die van Claudius aan, in de tegenoverliggende, zuidoostelijke hoek van het marktplein. De opgraving ervan gaat in augustus van start en zullen we in 3D documenteren, met de bedoeling het onderzoek en de latere presentatie ervan te faciliteren. Ondertussen onderzoeken en herstellen Semih en Ebru de bouwonderdelen van deze tweede, zuidoostelijke boog, die in de afgelopen jaren terloops werden opgegraven. Het ineenstorten van verschillende monumenten die in het verleden dicht bij elkaar stonden resulteert soms in een wat verwarrende puzzel, waarbij we bij de opgravingen van het ene monument er zo maar fragmenten van andere bij vinden.

Het werk aan de noordoostelijke boog die de toegang tot de agora sierde loopt ook verder dit jaar, en we vangen aan met de detailstudie en de nodige herstelling van de bouwblokken van de beide zuidelijke torenhoge ere-zuilen.

Het Moment van de Week kwam er tijdens de voorbereidende werken aan de zuidwestelijke ere-zuil. Omdat elk anastylose project grondig te werk dient te gaan, als het ware terug voor de eeuwigheid, moest de basis van deze meer dan 10m hoge zuil ontmanteld worden, om de onderdelen ervan te herstellen en het fundament voor de her op te richten zuil goed te krijgen. Dit betekende het blootleggen van stenen die sinds het prilste begin van onze jaartelling het daglicht niet meer hadden gezien. Op de foto zien jullie dat 2.000 jaar een relatieve ouderdom is voor een stenen monument, dat er desalniettemin werk aan de winkel is, maar voornamelijk dat archeologie ons heel soms rechtstreeks in contact brengt met een bepaald moment in het verleden, wanneer het fundament van deze zuil als het ware voor eeuwig werd afgedekt door de andere bouwblokken van dit monument. Tot Ebru en Semih er aan kwamen natuurlijk! De originele stenen van het fundament van de zuil lagen nog quasi op hun plaats en waren nog steeds verbonden door 2.000 jaar oude ijzeren krammen. Het geheel was een klein beetje verschoven, wellicht ten gevolge van aardschokken. De stenen werden ontmanteld (nadat alle grond netjes werd verzameld samen met een paar zeer kleine scherfjes om de ploeg archeologen in augustus mee te plezieren), gereinigd, en in alle detail opgemeten en getekend.

Om het beeld volledig te maken tonen we jullie ook een van de ijzeren krammen. De kram is bijna 20 cm lang en gevormd als een groot nietje. De kram werd geplaatst in een daarvoor speciaal gekapt kanaaltje in beide te verbinden stenen en de uiteinden in een gekapt gat in elke steen. Om de verbinding volledig te maken werden in deze gaten lood gegoten. Hoewel de krammen in de afgelopen 2.000 jaar hun degelijkheid hebben bewezen, zullen we deze tijdens de anastylose niet meer terug plaatsen omdat ijzer geen inert materiaal is en bij eventuele nieuwe aardschokken schade kan toebrengen aan het monument. Dat wil echter niet zeggen dat we niet met enorm veel respect terug kijken naar het vakmanschap uit de Oudheid. Het zijn aanblikken als het Moment van de Week die ons alvast aansporen om even hard met ons vak bezig te zijn als toen. Eens kijken wat er in 4014 nog van ons werk overblijft...

Tot volgende week,

Jeroen Poblome