Vondst van de week, 3 augustus

Printer-friendly versionSend to friend

Dag Vrienden van Sagalassos,

De opgravingen zijn begonnen! Hoewel het restauratieprogramma, de studie van vondsten en het interdisciplinaire laboratoriumonderzoek ook verder lopen, wordt een archeologisch team traditioneel het nauwst geassocieerd met verrichte opgravingen. Dat is in Sagalassos niet anders.

Deze week geef ik jullie graag een overzicht van de verschillende plaatsen in het antieke Sagalassos waar we aan het opgraven zijn, en leg ik uit wat onze doelstellingen zijn. Naarmate de opgravingen gedurende de komende weken vorderen, zullen bepaalde werven en resultaten in meer detail worden gepresenteerd.

In de oostelijke voorstad, gelegen ten oosten van het theater, willen we dit jaar de veldfase van het onderzoek van het gebouw dat zeer prozaïsch wordt aangeduid met de afkorting PQ2 afronden. Het betreft een rechthoekig gebouw, aan de rand van de pottenbakkerswijk. Deze zomer is het de bedoeling de verschillende vloerniveaus die bij eerdere opgravingen al ten dele werden vastgesteld integraal op te graven. Als die werken voldoende vorderen, plannen we ook te graven aan de buitenzijde van beide lange muren. Naast het verfijnen van onze kennis van de verschillende bouwfasen van PQ2 hopen we bijkomende indicaties te vinden om de functie van het gebouw te helpen bepalen. Voorlopig weten we dat PQ2 werd opgericht in de Vroege Keizertijd en verschillende malen tijdens de verdere Keizertijd werd aangepast en verbouwd. Het gaat daarbij telkens om een rechthoekige ruimte met een brede toegang, die, afgezien van een kleine fontein in de beginfase van het gebouw en latere binnenmuren, quasi leeg was. Er konden dus geen ovens of vondst-assemblages, die bijvoorbeeld typisch zijn voor de naburige artisanale ateliers, mee verbonden worden. De brede toegang en de omvang van het gebouw lijken erop te wijzen dat dat een groep zich in het gebouw kon verzamelen. Twee jaar geleden vonden we het afval van groepsmaaltijden terug, die werden achtergelaten tegen een deel van de oostelijke buitenmuur. Op basis van deze puzzelstukken hebben we de hypothese geconstrueerd dat PQ2 mogelijk een gebouw was waar een vereniging bijeenkwam, zoals een artisanale gilde of een ander religieus of sociaal gezelschap. Zulke genootschappen kwamen heel vaak voor in de Oudheid, en het verenigingsleven gaf – net zoals dat nog steeds het geval is in Vlaanderen – kleur aan het alledaagse leven van heel wat inwoners in Sagalassos. We hopen dat deze campagne nog meer betekenisvolle puzzelstukken mag opleveren.



De volgende werf bevindt zich ten oosten van de Neon-Bibliotheek. In deze zone moest rond 200 n. Chr. een woonwijk plaats ruimen voor de oprichting van een rechthoekig monumentaal gebouw, gelegen langs de straat die van de Bovenste Agora naar het theater leidt. Ook in dit geval kennen we de functie van dit grote gebouw niet, en dat zal waarschijnlijk nooit het geval zijn, omdat het heel grondig werd aangepakt in de Laat-Romeinse periode. In die tijd werd het gebouw verdeeld in drie eenheden. De linkse eenheid was wellicht een eenvoudig huis. Hiervan kunnen we nog een paar onaangeroerde stukken opgraven die op het ogenblik overdekt zijn door het moderne gebouw dat de Neon-Bibliotheek beschermt. De eenheid in het midden was wellicht een wasserette, waar kledij en wasgoed gereinigd en geperst werd. De rechtse eenheid werd vorig jaar ten dele opgegraven, en bleek een zeer goed bewaard pottenbakkersatelier te zijn. Hier werden olielampen, figurines en wijnflessen in moules gemaakt. Vele van de moules werden gevonden alsof ze nog op de rekken stonden, soms nog met drogende klei erin. Dit jaar graven we de tweede kamer van dit atelier op en zullen we ook kijken of in de portico voor het gebouw nog meer restanten zijn terug te vinden van deze pottenbakkers of andere ambachtslui. Meer dan waarschijnlijk hebben we hier te maken met een gebouw dat door de eigenaar werd opgedeeld om het te verhuren aan verschillende partijen. Om het stedelijke verband van dit gebouw te verduidelijken zullen we ook een stuk van de straat ervoor opgraven.



In de zone van de Bovenste Agora plannen we twee soorten opgravingen. Ten eerste zullen we een reeks van sondages uitvoeren onder de plaveien in de noordelijke helft van het plein. Zoals het plaveisel zich voordoet is het duidelijk dat het in verschillende fasen werd (her)aangelegd. Aan de ene kant hopen we zo de chronologie van die interventies beter te begrijpen. Aan de andere kant is dit een unieke gelegenheid om de oorsprong van de urbane gemeenschap van Sagalassos in kaart te brengen. Gezien de zeer centrale ligging van de agora valt het te verwachten dat deze zone al vroeg in de geschiedenis van Sagalassos in gebruik werd genomen. De open vraag is wanneer dit juist gebeurde. De tweede opgraving is gestart in de zuidoostelijke hoek van de Bovenste Agora. Hier bevinden zich de restanten van verschillende constructies, onder meer de zuidoostelijke Boog van Claudius en de zuidoostelijke metershoge erezuil. De boog is de op één jaar na gelijktijdige tegenhanger van het reeds heropgerichte exemplaar in de zuidwestelijke hoek van de agora. Beide constructies markeerden duidelijk de toegang tot het plein op die plaatsen. De erezuil is het laatste exemplaar van vier gelijkaardige zuilen dat nu volledig zal worden opgegraven. Deze torenhoge erezuilen sierden elk een hoek van de Bovenste Agora en waren opgericht om de bijdrage van leden van de lokale elite tot de uitbouw van de stad te erkennen. In de komende jaren zullen zowel de zuidoostelijke erezuil als de tweede Boog van Claudius opnieuw opgericht worden.



De laatste opgravingszone betreft de Romeinse Thermen. In de afgelopen campagne werd onmiddellijk ten noorden van de enorme zaal die het Frigidarium 1 bevatte, een klein deel teruggevonden van de palaestra die geassocieerd was met het badgebouw. Jammer genoeg kan deze ruimte waar aan sport werd gedaan niet helemaal worden opgegraven, omdat de palaestra ten dele onder de Ottomaanse karavaanweg zit die Sagalassos doorkruist. Om een beter zicht en begrip te krijgen van de palaestra, de verschillende constructiefasen en de plaats in het geheel van het thermengebouw graven we deze zomer de zuidwestelijke hoek ervan op. Mits verdere fondsenwerving is het op termijn de bedoeling bezoekers via het opgegraven deel van de palaestra toegang te verlenen tot bepaalde delen van het enorme Romeinse badgebouw. Om deze operatie verder te ondersteunen worden ook dringende conservatiewerken uitgevoerd in de gewelfde ruimtes onder de zuidwestelijke hoek van het badgebouw, waarvan bepaalde delen heel onstabiel zijn geworden sinds hun opgraving. Opnieuw op termijn kunnen deze ruimtes dienen als sas om bezoek van de Onderste Agora in de Thermen toe te laten.



Ik kijk er naar uit jullie vanaf volgende week over verdere resultaten te berichten. Het spannende aan archeologie is dat ik nu nog helemaal niet weet waarover het bericht van volgende week zal gaan. Het leuke aan Sagalassos is dat we er met de hele ploeg gerust in zijn dat er wel iets zal te vertellen vallen.

Tot volgende week,

Jeroen Poblome